Alerji bağışıklık sisteminin aşırı reaksiyonu ile karakterize bir hastalık grubudur. Bir çok sistemimiz, etkileyebilir. En sık görülen formları; solunum sistemi alerjileri, cilt alerjileri ve besin alerjileridir. Yaşamı tehdit edecek boyutlara varabilen , ilaç ve böcek sokmaları alerjilerini de unutmamak gerekir. .Bugün toplumdaki en önemli sağlık sorunlarından biri haline gelen alerji ; hastalıklar arasında sıklık açısından 6. Sıradadır.
ALLERJİ NASIL OLUR?
Vücudumuz tanımadığı veya zararlı olarak kodlanan maddelere karşı kendini koruyucu reaksiyonlar verir. Bunu bağışıklık sistemimizdeki hücreler ve salgılar aracılığı ile yapar. Bu reaksiyonlar olması gerektiğinden daha şiddetli ve uzun olursa, alerji denilen tablo ortaya çıkar. Buna hipersensitivite ( Aşırı hassasiyet) adı verilir. Bağışıklık sisteminin bu aşırı reaksiyonu artık koruyucu değil , vücuda zarar verici hale gelir. Çok şiddetli olan alerjik reaksiyonlara Anafilaksi adı verilir. Ciddi solunum yetersizliği ve şok ile kişiyi ölüme götürebilir.
ALLERJİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Alerji belirtileri alerjinin tuttuğu organa göre değişir. Göz alerjisinde ( Alerjik Konjunktivit) gözlerde kızarma kaşıntı ve akma görülür. Cilt alerjilerinde ciltte kızarıklık kaşıntı, kabarma ve yanma hissi oluşur. Saman nezlesi ( Alerjik Rinit) kendini hapşırma, burun akıntısı, burunda kaşınma ve burun tıkanıklığı ile belli eder. Akciğerleri tutan alerjik reaksiyonlar öksürük, nefes darlığı, hırıltılı solunum solurken ıslık sesi gibi bir ses duyulması ve astım atakları ile ortaya çıkar. Besin alerjilerinde ise karın ağrısı, bulantı, şişkinlik, gaz, ishal gibi sindirim sistemi bulguları ortaya çıkar.
TOPLUMDAKİ ALERJİ ORANLARI NEDİR?
Çocukluk çağlarında cilt alerjisi -17, saman nezlesi %6-8, gıda allerjisi %8-9 oranında görülür. Erişkinlerde bu oranlar biraz daha yüksektir. Erişkinlerde şiddetli cilt reaksiyonu olarak tanımlanan ürtiker ( Kurdeşen) tarzı alerji oranı ’ lere ulaşır. İlaç alerji oranları toplumda iken hastanede yatarak tedavi görenlerde ye çıkar. Böcek sokmaları sonucu hayati tehlike yaşayanların ise yarısının daha önceden böyle bir alerjileri olduğunu bilmedikleri görülmüştür
NELER ALERJİ YAPAR?
Alerji yapan etkenlere Alerjen adı verilir. Besinlerden en çok inek sütü, soya, yumurta, buğday, fıstık, fındık,balık ve kabuklu deniz ürünleri alerji yapar. Cilt için sentetik kıyafetler, lateks( Lastik eldivenlerde bulunur), deterjan ve temizlik malzemelerindeki kimyasallar, parfümler ve güneş etken olabilir. Bunun dışında kedi köpek tüyleri, polen, toz, nem, küf ve tabi ki evlerimizin sürekli konukları Mite’ lar (Akarlar) özellikle solunum yolları başta olmak üzere sistemik alerjiye neden olan diğer etkenlerdir.
Alerjide kalıtım önemlidir. Anne ve babası alerjik olan çocuklarda alerji olasılığı yüksektir. Fakat çevresel şartları göz ardı etmemek gerekir. Son 50 yılda sanayileşmeye paralel olarak alerji oranlarının arttığı saptanmıştır. Son yıllarda popüler olan hijyen teorisine göre çocukluk çağlarında daha temiz ve doğal ortamlardan uzak yetişen kişilerin daha çok alerjik oldukları saptanmıştır. Kırsal alanda yetişenlerde ise küçük yaşlardan itibaren doğayla, bitki ve hayvanlarla daha iç içe yetişme sonucu immunizasyon denilen alerjik maddelere karşı direnç geliştiği düşünülmektedir.
Prof. Dr. Bülent Yardımcı
